ئایار 23, 2019

Lalish Media Network

صحيفة إلكترونية يومية تصدر باشراف الهيئة العليا لمركز لالش الثقافي والاجتماعي في دهوك - كوردستان العراق

مەهدی حەسەن موراد:26 سالە بنگەهێ‌ لالش وەك دەزگایەكی رەوشەنبیری و جڤاكی كاردكت

26 سالە بنگەهێ‌ لالش وەك دەزگایەكی رەوشەنبیری و جڤاكی كاردكت
مەهدی حەسەن موراد
سەرەرای ئەو كاودانێن ئێزدی تێرا دەرباس دبن گەلەك د سەخت و دژواربوون ،لێ‌ خەمخۆرێن ئێزدیاتیێ‌ تا رادەكی ئەڤ رەوشا نالەبار راگرتیە و نەهێلان ئێزدی بێ‌ ئۆمێد بن،لێ‌ كار و خەباتا لالش ستونەكا موكم بوو ل ڤان(26)سالێن بۆری بۆ دەربازبوونا ئێزدیاتیێ‌ ژ هەر ئاستەنگەك و نەخۆشیەكا هاتی سەرێ‌ ئێزدیان،بنگەهێ‌ لالش ب هەبوونا كادرێن خودان شیان وبسپۆر د وارێ‌ ئێزدیاتیێ‌ دا ب هاریكاری و پشتەڤانیا حكومەتا هەرێما كوردستانێ‌ و شەخسێ‌ سەرۆك بارزانی هێلان چرایێ‌ لالش هەر یێ‌ گەش بت ،لەوا ژی بنگەهێ‌ لالش ل ئاستێ‌ كوردستانێ‌ ب دەستكەفتەكی گرنگێ‌ بزاڤا رزگاریخوازا كوردستانێ‌ دئێتە ناسین كو سالا(1993)ێ‌ لژێر دروشمێ‌ (لالش كانیەكا زەلالە دهورتە د رووبارێ‌ رەوشەنبیریا كوردیدا)ئاڤا بوو،دگەل هەموو ئالۆزی و ئاستەنگێن دكەتنە پێشیا ڤی بنگەهی دا، لێ‌ ب هـەولدان و ماندیبوونا رەوشەنبیر و ئەكادیمی و خەمخۆرێن كلتۆر و جڤاكا ئێزدیان، بنگەهێ‌ لالش خۆ راگرت و بەردەوام پێشكەت و وەكی دەزگایەكی نەتەوەیی،ئایینی،رەوشەنبیری و جڤاكی دناڤا سازیێن هـەرێما كوردستانێ‌ دا جیەكی هێژا گرت،ژبەركو ل دەسپێكا لالش هاتیە دامەزراندن ب راستی د قۆناغەكا سەخت و دژواردا دەرباز دبوو(90%) ژ ئێزدیا لژێر دەستێ‌ رژێما بەعسا عەفلقی گۆربەگۆر بوون و(10%) د ئازادبوون ل هەرێما كوردستانێ‌ ئەڤ بنگەهێ‌ لالش خەونا هەموو دلسۆزێن ئێزدیاتیێ‌ بوو لسەر دەستێ‌ ژمارەكا رەوشەنبیر و كەسایەتیێن دەكمەن ب پالپشتیا حكومەتا هەرێما كوردستانێ‌ هاتە دامەزراندن ل رۆژا(12/5/1993)ێ‌ ل دهۆكا داسنیا ل ڤان سالێن بۆری بەشەكی زۆر ژ ئێزدیخانێ‌ یێ‌ ڤەقەتیایی بوو ژ كوردستانێ‌ هەتا سالا(2003)ێ‌ ڤی بنگەهی رۆلەكی كارا یێ‌ گرنگ دگێرا بۆ بالكێشی و سەرەنجا هەموو خەلكێ‌ كوردستانێ‌ نەخاسمە ئێزدیا ب دەستكەفتەكی مەزن دا زانین ،حكومەتەك هەبت پشتی ئەڤ زۆری و زۆرداریا ل ئێزدیا هاتیە كرن لسەر دەستێ‌ حكوماتیێن شوفێنی و دكتاتۆر ل ڤان چەرخێن بۆری و نهۆ بڤی تەرزی حكومەتا كوردستانێ‌ رێز ونەوازشا ل ئۆلا ئێزدیاتیێ‌ بێتە كرن و ئێزدی د ئازاد وسەرفەراز بن ب راستڤەكرنا شاشیێن لسەر ئێزدیا هاتینە بەلاڤكرن و ئەو بوختانێن لسەر ئێزدیاتیێ‌ دبێژن ،رەوشەنبیر و زانایێن ئۆلی و كەسایەتیێن ئۆلی تێنیێن ئێزدیاتیێ‌ بوون ل وان(12) سالا كارین ئێزدیاتیا راست و دروست و لسەر دەستێ‌ كور و كچێن ئێزدیان ب نڤیسین و ل جیهانێ‌ بدەنە ناسین ئەڤ كەد و خزمەتا لالش چوو جارا نائێتە ژبیركرن،ژبەركو ماندیبوونەكا گەلەك دیتن بۆ ناسینا ئێزدیاتیێ‌،لێ‌ تشتێ‌ مرۆڤ پێ‌ دلخۆش پشتی ئازادیا عێراقێ‌ ل سالا(2003)ێ‌ و ئێزدیخان هەموو هاتیە ئازادكرن لالش خەملا خۆ دا هەموو جیێن ئێزدی لێ‌ هەین و بوو جیێ‌ باوەریا رەوشەنبیر و نڤیسەر و رۆژنامەڤانا دناڤا ڤی بنگەهی دا رۆلێ‌ خۆ ب لەیزن ئەو نڤیسینگەه و بنگەهێن لالش ل هەموو كۆمەلگەه و باژێرێن شێخان و شنگال و باشیكێ‌ ل ڤێ‌ داویێ‌ ل هەولێرا پایتەخت و ئەورۆپا ل ئەلمانیا هاتن ڤەكرن و رۆلەكی بلند د هەموو بوارێن جڤاكی و رەوشەنبیری دا هەبوون (٣٨) بنگەه و نڤیسینگەهێن لالش كەتن قادا خەباتێ‌ و خزمەتێ‌ وململانێ‌ دگەل رێكخراوێن جڤاكێ‌ سڤیل و رێكخراوێن (N G O) ل كوردستانێ‌ و عێراقێ‌ هەكە بەراورد بكەین لسەر ئاستێ‌ عیراقێ‌ و كوردستانێ‌ ژ بو ئەنجامدانا بزاڤ و چالاكیا ب پلە ئێك لالش دئێتە ناسین و یە بێ‌ ركابەرە د كارێ‌ خۆ یێ‌ رەوشەنببری و جڤاكی دا،بەلێ‌ ئەو خزمەتا ئۆلی یا لالش كری وبەرسنگێ‌ نەیارێن ئێزدیاتیێ‌ گرتین و ئەو قەول قەسیدە ودیرۆكا ئێزدیاتیێ‌ یا راستەقینە دایە زانین وهەموو دكیۆمێنت كرین و سەدا پەرتۆك لسەر هزر و بیرێن ئێزدیاتیێ‌ بەلاڤكرین و ڤەكۆلین دروستكرین وپەروەردا ئێزدیاتیێ‌ ل هەر دوازدە پۆلا دەرئێخستین بۆ قوتابیێن ئێزدی و رۆژنامە و گۆڤار و مالپەرێن تۆرێن كۆمەلایەتی و…هتد لسەر ڤی بنیاتی ئێزدیا ب گشتی و دۆست و هەڤال و دلسۆزێن ئێزدیاتیێ‌ ئەڤێن بسلمان و مەسیحی وهەر ئایین و مەزهەبەكی رێزەكا تایبەت بۆ بنگەهێ‌ لالش هەینە و ب لێڤەگەریا ئێزدیاتیێ‌ دئێتە ناسین و هەر كەسەكی ڤیایە تشتەكی دروست ژ ئێزدیا بزانت قەستا بنگەهێ‌ لالش كرینە،نەخاسمە ل ڤێ‌ فرمانا شنگالێ‌ وهاتنا داعش و قركرنا ئێزدیا و داگیركرنا شنگال و باشیكێ‌ و ئاوارەبوونا بتر ژ (400)هەزار كەسێ‌ ئێزدی و ئەڤ تاوانێن مەزن دەرهەقێ‌ ئێزدیاتیێ‌ هاتین ئەنجام دان یان كرین و فرۆتنا كچ و ژنێن ئێزدیا ل سوك قەیسەریا وكوشتن و تالانكرنا مال و حالێ‌ ئێزدیان و…هتد، دەستەیا بلندا لالش ب هەموو تایی و نڤیسینگەهێن خۆڤە ژ ئەولەویاتێن كارێن خۆ بەرنامەیێن سەرتاسەری دانە دارێشتن خۆ ل ڤێ‌ كارەساتێ‌ كرینە خودان و دەستێ‌ هاریكاریێ‌ بۆ هەر خێزانەكا بەلنگاز بگەهینن ب هەر رێیەكا هەبت وجی و وارێن خالی پەیداكن و ببنە دەلیلێ‌ هەر ئاوارەكی دەربەدەربت، بێشك كادر و ئەندامێن لالش جیێ‌ رێز و تەقدیرا خەلكێ‌ بووینە دەربارەی ئەو خزمەت و ماندیبوونا دەستێن لالش ل هەر جەكی هەین،زێدەباری هەوەكا دەسپێكی لدوڤ دا بنگەهێن لالش ئەندام و كادرێن خۆ هاندان و خۆلێن پێگەهاندنێ‌ ڤەكرن بۆ شارەزایا ئەڤ تاوانێن هاتینە ئەنجام دان هەموویا تۆماركن و دكیۆمێنت بكن،نەخاسمە ئەڤ تاوانێن دەرهەقێ‌ كچ و ژنێن ئێزدیان هاتین كرن هەموو بێنە دكیۆمێنتكرن و بگەهینن جیێن پەیوەندیدار بۆ ناساندنا ڤێ‌ جینۆسایدێ‌ و ئەڤ تاوانێن بسەرێ‌ ئێزدیا هاتین ئەنجام دان دووبارە نەبن ڤە،رەوشەنبیر و كەسایەتیێن ئێزدی هەر ژ كەڤن دا باوەریەكا مەزن ب رەوشەنبیر وزانایێن ئێزدی هەبوون هەكە رۆژەكێ‌ دەلیڤەك بێتە رۆخساندن دێ‌ رۆلەكی بلند كچ و كورێن مە ئێزدیان بینن و ب دەستێ‌ خۆ دێ‌ دیرۆك و ئایین و داب و نەریتێن خۆ نڤیسن و دێ‌ خەلكێ‌ بێگانە و دوژمن ونەیارێن ئێزدیاتیێ‌ شەرمەزاركن ئەڤێن ئێزدیاتیێ‌ بەروڤاژی دایە ناسین،سوپاس بۆ خودێ‌ لالش ئەو ئەركێ‌ خۆ یێ‌ ئۆلی و نشتیمانی و نەتەوەیی داخویاكرن ل ڤان(26)سالا و ئەو كەسێن ب شاش لسەر ئێزدیا د نڤیسین شەرمەزاركرن و راستیا ئێزدیا ل كوردستانێ‌ و عێراقێ‌ دا دیاركرن، ژبەر هندێ‌ ترسا داگیركەرێن ئێزدیاتیێ‌ هەر ئەو بوویە مرۆڤێ‌ ئێزدێ‌ زانا نەبت ونەچنە زانكۆ و پەیمانگەها و هەر ئاستەنگ د رێیا مرۆڤێ‌ ئێزدی كرینە ل هاتنا داعش و تیرۆرێ‌ ب هەمان عەقلیەتا بەرێ‌ ئەڤ تاوان دەرهەقێ‌ قوتابیێن ئێزدیان ئەنجام دان ب هەزارەها قوتابیێن ئێزدی ژ زانكۆ و پەیمانگەهێن عێراقێ‌ بێ‌ باركرن،جیێ‌ دلخۆشیێ‌ بوویە لالش قوتابی ب تەخەكا گرنگ دایە زانین و پووتەكا مەزن پێ‌ دایە و نەخاسمە ل ناڤ ئێزدیاتیێ‌ خۆ ل كەیسێ‌ قوتابیێن ئێزدی كرینە خودان ئەو قوتابیێن بێ‌ باربووین ژ زانكۆیێن عێراقێ‌ و ژبەر تیرۆرێ‌ و داعش رەڤین،لالش ل وان بوو خودان و ل زانكۆ و پەیمانگەهێن كوردستانێ‌ هاتنە وەرگرتن زێدەباری بەرنامەكی تایبەت لالش هەیە بۆ هاریكاریا قوتابیێن دەستكورت و پێتڤی ل هەر جیەكی ژلایێ‌ دەستەیا بلندا بنگەهێ‌ لالش ڤە دگەهتە دەستێ‌ وان،ب شێوەكی گشتی كار و خزمەت و كەدا هەڤال و دۆستێن لالش كارەكی پیرۆزە(26) سالیا دامەزراندنا بنگەهێ‌ لالش دووبارە پیرۆز دكەم، هیڤدارین بەردەوام ئەڤ خزمەت و خەبات بێتەكرن و رۆژ بۆ رۆژێ‌ پێش بكەڤت.

مقالات ذات صله

الرد

پۆستی ئەلکترۆنیکەت بڵاو ناکرێتەوە . خانە پێویستەکان دەستنیشانکراون بە *

Copyright © 2018 by Lalish Media Network .   Developed by Ayman Qaidi.